Interne preventiedienst: wie, wat en welke groep?
Een interne preventiedienst is de dienst binnen je eigen bedrijf die de werkgever helpt om veiligheid en gezondheid op het werk te organiseren. Elke werkgever met personeel moet er een hebben, ook een kleine kmo. Hoe groot die dienst is en wie erin zit, hangt af van de groep waarin je bedrijf valt.
Wat zegt de wet of de Codex?
De Welzijnswet van 4 augustus 1996 verplicht elke werkgever om een interne dienst voor preventie en bescherming op het werk op te richten (artikel 33). De Codex over het welzijn op het werk werkt dat uit in Boek II, Titel 1.
De Codex deelt werkgevers in vier groepen in: A, B, C en D (artikel II.1-2). De groep hangt af van het aantal werknemers en van het risiconiveau van de sector. Ze bepaalt welke opleiding de preventieadviseur nodig heeft en welke taken de interne dienst zelf doet. Wat de interne dienst niet zelf kan, gaat naar een externe dienst. De afspraken daarover staan in het identificatiedocument (artikel II.1-7).
In welke groep valt je bedrijf?
De indeling bepaalt veel van je verplichtingen. Een vereenvoudigd overzicht:
| Groep | Wie? | Preventieadviseur |
|---|---|---|
| A | Meer dan 1.000 werknemers, of minder in sectoren met een hoog risico | Hoofd van de dienst: aanvullende opleiding niveau I |
| B | Tussen 200 en 1.000 werknemers, of minder in sectoren met een verhoogd risico | Hoofd van de dienst: aanvullende opleiding niveau II |
| C | Minder dan 200 werknemers, niet in groep A of B | Een aangeduide werknemer, met basiskennis |
| D | Minder dan 20 werknemers, en de werkgever is zelf preventieadviseur | De werkgever zelf, met basiskennis |
Voor sectoren met een hoger risico liggen de drempels van groep A en B lager. De exacte sectorlijsten staan in de bijlagen van de Codex. Twijfel je, vraag het na bij je externe dienst.
Welke verplichtingen en maatregelen?
- Werkgever: richt de interne dienst op, duidt een preventieadviseur aan (of neemt die rol zelf op in groep D) en geeft hem de tijd en middelen om zijn werk te doen.
- Preventieadviseur: werkt mee aan de risicoanalyse, het globaal preventieplan en het jaaractieplan, onderzoekt ongevallen en adviseert over onthaal, opleiding en instructies.
- Externe dienst: neemt de taken over die intern niet kunnen. Heeft je bedrijf geen eigen medische afdeling, zoals bij de meeste kmo’s, dan ben je hoe dan ook aangesloten bij een externe dienst voor het gezondheidstoezicht.
- Documenten: een identificatiedocument van de interne dienst en een jaarverslag volgens bijlage II.1-3 van de Codex.
Het werk van de interne dienst is niet theoretisch. Volgens Fedris werden in 2024 in de privésector 97.591 arbeidsongevallen op de arbeidsplaats aanvaard. Het onderzoek van die ongevallen en de maatregelen om herhaling te voorkomen, zijn kerntaken van de preventiedienst. Lees meer bij arbeidsongeval: wat moet je doen?
Veelgestelde vragen over de interne preventiedienst
Moet elk bedrijf een interne preventiedienst hebben?
Ja. Elke werkgever met minstens één werknemer moet een interne dienst voor preventie en bescherming op het werk hebben (Welzijnswet van 4 augustus 1996, artikel 33). In een klein bedrijf kan die dienst uit één persoon bestaan.
Wat doet een interne preventiedienst?
De interne dienst helpt de werkgever om het welzijnsbeleid uit te voeren. Ze werkt mee aan de risicoanalyse, het globaal preventieplan en het jaaractieplan, onderzoekt arbeidsongevallen en geeft advies over onthaal en opleiding van medewerkers. Ze maakt ook elk jaar een jaarverslag op.
Mag de werkgever zelf preventieadviseur zijn?
Ja, in een bedrijf met minder dan 20 werknemers mag de werkgever zelf de functie van preventieadviseur opnemen. Het bedrijf valt dan in groep D. Doet de werkgever dat niet, dan valt het bedrijf in groep C en duidt hij een werknemer aan.
Welke opleiding heeft een preventieadviseur nodig?
Dat hangt af van de groep. In groep A en B moet de preventieadviseur die de dienst leidt een aanvullende opleiding volgen: niveau I in groep A, niveau II in groep B. In groep C en D legt de Codex geen aanvullende opleiding op, maar een basiskennis van welzijn op het werk is nodig om de taken goed uit te voeren.
Wat is het verschil tussen een interne en een externe preventiedienst?
De interne dienst zit in je eigen bedrijf en kent de werkvloer van binnenuit. De externe dienst is een erkende organisatie die taken overneemt die de interne dienst niet zelf kan doen, zoals het medisch toezicht op werknemers. Hoe kleiner je bedrijf, hoe meer taken naar de externe dienst gaan.
Wat is een identificatiedocument?
Het identificatiedocument beschrijft hoe de interne dienst is samengesteld: wie de preventieadviseurs zijn, welke opleiding ze hebben, welke taken ze uitvoeren en over welke middelen ze beschikken (Codex, artikel II.1-7). Zo is duidelijk welke taken intern gebeuren en welke de externe dienst doet.
Vanaf wanneer heb je een comité voor preventie en bescherming nodig?
Een comité voor preventie en bescherming op het werk is verplicht vanaf 50 werknemers. Zonder comité neemt de vakbondsafvaardiging die rol op. Is er ook geen vakbondsafvaardiging, dan raadpleegt de werkgever de werknemers rechtstreeks.
Moet de interne preventiedienst een jaarverslag maken?
Ja. De interne dienst stelt elk jaar een jaarverslag op, waarvan de inhoud vastligt in bijlage II.1-3 van de Codex. Het verslag geeft een beeld van de activiteiten, de ongevallen en de preventie van het voorbije jaar.
Hoe SafetyDance hierbij helpt
Een preventieadviseur kan niet overal tegelijk zijn. SafetyDance wel: elke dag drie korte vragen in één minuut, rechtstreeks op de gsm van je medewerkers. Zo blijft veiligheid tussen twee toolboxen door top of mind. We verplaatsen veiligheid van het klaslokaal naar de broekzak.
Bronnen
- Codex over het welzijn op het werk, Boek II, Titel 1: De interne dienst voor preventie en bescherming op het werk, via FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg
- Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk (Welzijnswet)
- BeSWIC, Belgisch kenniscentrum voor welzijn op het werk
- Prevent: indeling in groepen en statistieken arbeidsongevallen 2024 (cijfers Fedris)
- Fedris, Federaal agentschap voor beroepsrisico’s
Laatst bijgewerkt: 27 september 2026. Deze pagina is een eerste high level samenvatting op basis van de Codex en vervangt geen juridisch advies. We staan open voor verbeteringen, opmerkingen en suggesties: info@safetydance.be