Beeldschermwerk: regels, risico’s en preventie
Beeldschermwerk is werk waarbij je een groot deel van je werkdag naar een computerscherm, laptop of ander beeldscherm kijkt. Het lijkt risicoloos, maar lang zitten en turen belast je ogen, nek, schouders en rug. Met een goede werkplek en regelmatige afwisseling voorkom je de meeste klachten.
Wat zegt de wet of de Codex?
De Codex over het welzijn op het werk regelt beeldschermwerk in Boek VIII (Ergonomische belasting), Titel 2 (Beeldschermen). De regels gelden voor werknemers die gewoonlijk en gedurende een niet onbelangrijk deel van hun normale werktijd een beeldscherm gebruiken.
De werkgever voert minstens om de vijf jaar een risicoanalyse uit, met aandacht voor het gezichtsvermogen en voor de fysieke en mentale belasting (artikel VIII.2-3). Hij organiseert het werk zo dat beeldschermwerk regelmatig onderbroken wordt door pauzes of door andere activiteiten. Werknemers krijgen vooraf opleiding en informatie (artikel VIII.2-4). De werkpost voldoet aan de minimumvoorschriften van bijlage VIII.2-1 (artikel VIII.2-6).
Wat zijn de risico’s?
De klachten sluipen er langzaam in, en net daarom worden ze vaak te laat opgemerkt:
- Ogen: vermoeide, droge of branderige ogen en hoofdpijn door lang turen, reflecties of een slecht ingesteld scherm.
- Nek, schouders, rug en armen: pijn door een verkeerde houding, een slecht ingestelde stoel of een scherm op de verkeerde hoogte.
- Mentale belasting: vermoeidheid en stress door lange, eentonige periodes achter het scherm.
Deze klachten zijn geen randprobleem. Volgens EU-OSHA meldt ongeveer drie op de vijf werknemers in de Europese Unie klachten aan spieren en gewrichten. Lang zitten is een van de meest gemelde risicofactoren: 61% van de Europese bedrijven noemt het in de ESENER-bevraging van 2019.
Welke verplichtingen en maatregelen?
- Werkgever: laat de risicoanalyse minstens om de vijf jaar uitvoeren, zorgt voor een werkpost die aan de minimumvoorschriften voldoet en plant afwisseling of pauzes in.
- Preventieadviseur: helpt bij de risicoanalyse, bijvoorbeeld met een vragenlijst voor de werknemers, en stelt verbeteringen voor.
- Preventieadviseur-arbeidsarts: doet een gezondheidsbeoordeling als uit de analyse blijkt dat er gezondheidsproblemen kunnen zijn.
- Werknemer: stelt zijn stoel, scherm en bureau goed in, las korte pauzes in en meldt klachten op tijd.
Een snelle check: scherm op armlengte, bovenrand ongeveer op ooghoogte, voeten plat op de grond, ellebogen in een hoek van ongeveer 90 graden en geen fel licht in de rug of recht in het gezicht. Wie de risicoanalyse organiseert, lees je bij interne preventiedienst.
Veelgestelde vragen over beeldschermwerk
Wie valt onder de regels voor beeldschermwerk?
De regels gelden voor werknemers die gewoonlijk en gedurende een niet onbelangrijk deel van hun normale werktijd een beeldscherm gebruiken (Codex, Boek VIII, Titel 2). Denk aan administratieve medewerkers, planners, klantendiensten en iedereen die veel achter een computer werkt.
Hoe vaak moet een risicoanalyse voor beeldschermwerk gebeuren?
De werkgever voert minstens om de vijf jaar een risicoanalyse uit (artikel VIII.2-3). Die kijkt naar de risico’s voor de ogen en naar de fysieke en mentale belasting. Bij grote veranderingen, zoals een verhuis of nieuwe software, is een nieuwe analyse zinvol.
Heb je recht op pauzes bij beeldschermwerk?
De werkgever moet het werk zo organiseren dat beeldschermwerk regelmatig onderbroken wordt, door pauzes of door andere activiteiten. De Codex legt daarbij geen vast aantal minuten op. Hoe dat concreet ingevuld wordt, volgt uit de risicoanalyse en de afspraken in het bedrijf.
Betaalt de werkgever een bril voor beeldschermwerk?
Ja, in bepaalde gevallen. Als het oogonderzoek dat nodig maakt en een gewone bril of lenzen niet volstaan voor het werk aan het scherm, krijgt de werknemer een speciaal correctiemiddel dat alleen voor dat werk dient. Dat is ten laste van de werkgever (artikel VIII.2-5).
Heb je recht op een oogonderzoek?
Blijkt uit de risicoanalyse of de vragenlijst dat er gezondheidsproblemen kunnen zijn, dan krijgt de werknemer een passende gezondheidsbeoordeling door de preventieadviseur-arbeidsarts (artikel VIII.2-5). Heb je klachten aan je ogen, meld ze dan aan je leidinggevende of preventieadviseur.
Moet de werkgever uitleg geven over beeldschermwerk?
Ja. Elke werknemer krijgt vooraf een opleiding over het gebruik van zijn beeldschermwerkpost en de nodige informatie over de risico’s en maatregelen (artikel VIII.2-4). Denk aan het goed instellen van stoel, scherm en bureau.
Aan welke eisen moet een beeldschermwerkpost voldoen?
De werkpost moet voldoen aan de minimumvoorschriften van bijlage VIII.2-1 van de Codex. Die gaan over het scherm, het toetsenbord, het bureau, de stoel, de ruimte, de verlichting en de software. Zo moet het scherm goed leesbaar en instelbaar zijn en de stoel stabiel en verstelbaar.
Gelden de regels ook bij telewerk?
De welzijnsregels beschermen werknemers ook wanneer ze thuis werken. Neem telewerk daarom mee in de risicoanalyse en geef medewerkers tips voor een goede thuiswerkplek. Wat de werkgever concreet voorziet, bespreek je best met je preventieadviseur.
Hoe SafetyDance hierbij helpt
Rechtop zitten, even opstaan, scherm op ooghoogte: je weet het, maar doe je het ook? In SafetyDance oefenen je collega’s zulke kleine gewoontes elke dag in één minuut, met drie korte vragen en meteen feedback. Zo wordt een gezonde werkhouding vanzelf een reflex. We verplaatsen veiligheid van het klaslokaal naar de broekzak.
Bronnen
- Codex over het welzijn op het werk, Boek VIII, Titel 2: Beeldschermen, via FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg
- EU-OSHA, Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk: campagne Gezonde werkplekken rond spier- en gewrichtsklachten (cijfers uit de zesde European Working Conditions Survey en ESENER 2019)
- BeSWIC, Belgisch kenniscentrum voor welzijn op het werk
Laatst bijgewerkt: 27 september 2026. Deze pagina is een eerste high level samenvatting op basis van de Codex en vervangt geen juridisch advies. We staan open voor verbeteringen, opmerkingen en suggesties: info@safetydance.be